ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ- ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ- ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΜΨΥΧΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

Τα είδη τα αίτια τα χαρακτηριστικά του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού, τα μέτρα που παίρνει η Πολιτεία για την συρρίκνωσή του και η Εκπαίδευση στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει η UNESCO, αναλφάβητος είναι εκείνος που δεν εχει αποκτήσει τις αναγκαίες γνώσεις και ικανότητες για την δράση όλων των δραστηριοτήτων, για τις οποίες ανάγνωση, αρίθμηση και γραφή είναι προϋποθέσεις.

Έτσι γνώρισε στα μέλη του Κεντρικού Ροταριανού Ομίλου Καβάλας τον ορισμό του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού η καλεσμένη ομιλήτρια της βραδιάς συνεστίασης καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κ. Ζωή Γαβριηλίδου.

Δίνοντας αυτόν τον ορισμό, προκύπτουν είδη, όπως είναι ο πλήρης αναλφαβητισμός όταν αγνοείται εντελώς η ανάγνωση και γραφή και ο μερικός αναλφαβητισμός όπου το άτομο μπορεί να διαβάσει και όχι να γράψει.

Οι αναλφάβητοι χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες που είναι:

Οι οργανικά αναλφάβητοι, αυτοί που δεν διδάχτηκαν ποτέ γραφή η ανάγνωση και οι λειτουργικά αναλφάβητοι, που διδάχτηκαν γραφή και ανάγνωση αλλά ποτέ δεν καλλιέργησαν τις γνώσεις αυτές.

Για να μείνει κάποιο άτομο αναλφάβητο, υπάρχουν κάποιοι λόγοι, άλλοι γενικοί και άλλοι ειδικοί ,αλλά και η ανάγκη για βιοπορισμό που οδηγεί στην απομάκρυνση των παιδιών από τα σχολεία.

Η οικονομική και κοινωνική καθυστέρηση η οποία συνεπάγεται και ένα χαμηλό βιοτικό επίπεδο συντελεί στην ύπαρξη αναλφαβητισμού και δεν είναι τυχαίο πως συνδέεται με χαμηλό επίπεδο ζωής και υψηλά ποσοστά θνησιμότητας.

Μεγάλο μερίδιο ευθύνης επίσης φέρει και η Πολιτεία, ιδιαίτερα στις επαρχίες και χωριά στα οποία υπάρχει δυσκολία πρόσβασης στα σχολεία.

Ακόμα συμβάλλουν οι κοινωνικές ανισότητες, αφού η εκπαίδευση δεν είναι για όλους μας κατοχυρωμένο κοινωνικό δικαίωμα. Ευτυχώς για την Ελλάδα η υποχρεωτική εκπαίδευση έχει θεσπιστεί μέχρι και το Γυμνάσιο.

Ένα σημαντικό ρόλο στον αναλφαβητισμό, παίζει η περιθωριοποίηση. Ειδικότερα στην Ελλάδα έπαιξε ρόλο η διγλωσσία ανάμεσα στην Δημοτική γλώσσα και την Καθαρεύουσα.

Οι προκαταλήψεις, τα στερεότυπα, ο κοινωνικός ρατσισμός , η μετανάστευση, η προσφυγιά και οι καταστάσεις πολέμου είναι σημαντικές αιτίες για τον αναλφαβητισμό.

Έχει διαπιστωθεί ότι οι προσπάθειες χειραγώγησης κρατούν χαμηλό το πνευματικό επίπεδο κατοίκων που ζούν σε μια χώρα ως προς την μόρφωση, κάτι που χαρακτηρίζει τα ανελεύθερα καθεστώτα.

Λειτουργικά αναλφάβητος δεν είναι εκείνος που δεν ξέρει να διαβάσει η να γράψει, αλλά να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει τις γνώσεις αυτές για να λειτουργήσει μέσα στο κοινωνικό σύνολο π.χ δεν μπορεί να καταλάβει πώς να συμπληρώσει μια αίτηση ή να αναλύσει τα στοιχεία ενός λογαριασμού για να ξέρει τι πληρώνει.

Το ποσοστό των λειτουργικά αναλφάβητων είναι πολύ μεγάλο.

Τα στατιστικά στοιχεία για την Ελλάδα, μας δίνουν τον αριθμό του ενός εκατομμυρίου  συμπατριωτών μας που μπορούν να διαβάσουν και να γράψουν αλλά δεν τελείωσαν το Δημοτικό σχολείο. Το ποσοστό των λειτουργικά αναλφάβητων ανέρχεται το 54,8 % του ελληνικού πληθυσμού. Επίσης 12% δεν έχουν παρακολουθήσει καθόλου σχολείο. Για μια χώρα πολιτισμένη όπως η Ελλάδα το ποσοστό είναι τεράστιο.

Τα μέτρα που λαμβάνει το επίσημο κράτος για να καταπολεμήσει τον αναλφαβητισμό έχουν δύο πτυχές. Η πρώτη αφορά την βασική εκπαίδευση και η δεύτερη την εκπαίδευση ενηλίκων.

Η δια βίου μάθηση των ενηλίκων συμβάλει στην αντιμετώπιση των σύνθετων προβλημάτων που επιδεικνύουν οι επιταχυνόμενες αλλαγές από την μια πλευρά και η αυξανόμενη πολυπλοκότητα και οι κίνδυνοι της νέας εποχής. Η Ε.Ε δεν είναι τυχαίο πως δίνει μεγάλη έμφαση στην καταπολέμηση του αναλφαβητισμού.

Αναλφάβητο εργατικό δυναμικό δεν ανταποκρίνεται στα καθήκοντά του, αυξάνονται τα ατυχήματα στους χώρους εργασίας και στοιχίζει ακριβά σε κάθε κοινωνικό πλαίσιο. Τα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας με άλλου τύπου δομές προσπαθούν να δώσουν βασικές δεξιότητες στους μαθητές μεγαλύτερης ηλικίας.

Οι σχολές γονέων είναι επίσης ένα άλλο μέσο για να καταπολεμηθεί ο αναλφαβητισμός.

Η πρόσβαση των γυναικών στην αγορά εργασίας και η εκπαίδευση μεταναστών στην ελληνική γλώσσα συμβάλουν θετικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Ο Γραμματισμός τώρα αφορά στην δυνατότητα του ατόμου να λειτουργεί αποτελεσματικά σε διάφορα περιβάλλοντα και διαφορετικές περιστάσεις επικοινωνίας. Δηλαδή ποιος μιλά, σε ποιόν με ποιο θέμα μέσω προφορικού ή γραπτού λόγου και σε ποιόν χώρο.

Ο Κριτικός Γραμματισμός από την άλλη πλευρά μας καθιστά υπεύθυνους πολίτες για να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας.

Η κ. Γαβριηλίδου αναφέρθηκε στην χρησιμότητα των «Αναγνωστικών Εμψυχώσεων» Πρόκειται για διαδικασίες και τεχνικές που στηρίζονται σε επιστημονικές γνώσεις για την ανθρώπινη συμπεριφορά και προέρχονται από την πλευρά της ψυχολογίας και της παιδαγωγικής και άλλων επιστημόνων και αποσκοπούν στην προώθηση του διαβάσματος στα παιδιά.         Υπάρχουν επίσης και οι εμψυχώσεις εμβάθυνσης που στρέφονται προς άλλα περισσότερο δομικά χαρακτηριστικά του κάθε κειμένου. Οι Αναγνωστικές Εμψυχώσεις, άρχισαν να εφαρμόζονται στην χώρα μας τα τελευταία χρόνια.